vrijdag 12 augustus 2016

Kindgerichte grenzen

Wij zijn een paar dagen de grens over geweest. Naar Londen. We hebben enorm veel gezien in korte tijd. Overigens zijn we zonder onze Timo geweest. Zo'n reisje zou op dit moment voor hem een onmogelijke opgave zijn. De overweldigende stroom van prikkels zouden hem en ons meer kwaad dan goed gedaan hebben. Graag zouden wij hem Londen een keer laten zien, maar dan wel begrensd.

En daarover wil ik het in deze blog hebben: grenzen stellen in de opvoeding.

Landen hebben grenzen. Dat merk je weer als je er overheen gaat. Van paspoortcontrole tot fouilleren... op Schiphol ervaar je aan den lijve dat o.a. terrorismedreiging iedereen aangaat. De landsgrenzen worden goed bewaakt en dat geeft een veilig gevoel.
Verder merk je als eerste als je de grens overgaat dat de taal verandert. Van het ene op het andere moment moesten we ons Engelse vocabulaire gaan gebruiken.
Ook het landschap en de bebouwing veranderen. En last but not least: culturele verschillen laten je het "Nederlandse gevoel" al snel vergeten.

Grenzen doen wat met je. Het overgaan van de landsgrenzen kunnen je een unheimisch gevoel geven, maar kunnen je ook een overweldigend gevoel van vrijheid geven. Dit zal per persoon verschillen en ook afhangen van de omstandigheden.


Als we bovenstaande feiten over grenzen vertalen naar de opvoeding van onze kinderen, zijn er mooie parallellen te trekken die gelden voor 'gewone' kinderen, alsook voor kinderen met autisme.

We zijn het met elkaar eens dat het goed is voor onze kinderen als we ze opvoeden met en binnen bepaalde grenzen. De grenzen van het toelaatbare, de grenzen van onze principes, de grenzen van het haalbare, enz.
Grenzen scheppen duidelijkheid: tot hiertoe en niet verder. Dat merk je als je zonder paspoort de douane bij Schiphol wil passeren. Dat gaat je never nooit lukken! Gillen en krijsen helpt dan niet zoveel... zet dat eens over naar de opvoeding van onze kinderen: "Je kan tekeer gaan wat je wilt, maar je krijgt één ijsje en geen twee."

Toch gaat in mijn beleving de vergelijking van landsgrenzen en grenzen in de opvoeding, al snel mank. Ouders die hun kinderen opvoeden met het voorbeeld van de grenscontrole van Schiphol in hun achterhoofd, kweken een voedingsbodem voor angstige en onzekere kinderen. Aan de ene kant weten deze kinderen precies waar ze aan toe zijn, maar aan de andere kant worden ze monddood gemaakt. Het geeft je als ouders op dat moment misschien een goed gevoel dat je kind klakkeloos doet wat jij wilt, maar dat is korte-termijn-denken. Op den duur ondervindt je kind hier meer schade dan goeds van. En jij hebt geen wezenlijke band met je kind opgebouwd.

Het grote verschil tussen deze 'Schiphol-opvoeding' en de 'kindgerichte opvoeding', is de houding van waaruit je grenzen stelt. Je bewust zijn van de reden waarvoor en waartoe je je kind opvoedt, heeft daar alles mee te maken. Je telkens weer afvragen wat een bepaalde regel met je kind doet, nu en in de toekomst, geeft je opvoeding zoveel meer diepgang.

Opvoeden met kindgerichte grenzen wil kinderen juist bewust maken van hun positie, hun keuzemogelijkheden, hun eigenwaarde en hun persoonlijkheid.

Kinderen die zo in het leven staan, weten wie ze zijn.
Ze hebben vertrouwen in zichzelf én in hun opvoeders.


En nu een stapje verder: hoe geef je een kind mét autisme grenzen mee? Hoe begeleid je die naar de volwassenheid met vertrouwen in zichzelf en in de wereld om hen heen?
Een kind met autisme kan de werkelijkheid in principe alleen door zijn eigen bril bekijken. Ik, ik, ik, ... dat klinkt misschien hard, maar de werkelijkheid is dat het wereldje van een kind met autisme niet groter is dan IK. Heel voorzichtig zie je zo'n kind wel eens over zijn ik-grens heenstappen, maar al heel snel trekt hij zich weer terug in zijn veilige ik-huisje.
Bij 'gewone' kinderen zie je dat ze ongeveer op zevenjarige leeftijd gaan leren rekening houden met anderen. Ze gaan leren zich in te leven in anderen. Sommigen kunnen dat al eerder, sommigen wat later, dat is per karakter verschillend.
Bij kinderen met autisme ga je juist op die leeftijd merken dat er iets wezenlijks anders aan de hand is. Om IK staat een ondoordringbare muur, waar met heel veel geduld en oefening heel langzaam openingen in kunnen ontstaan. Het zelfinzicht en inzicht in andermans gevoelens en beweegredenen, ontbreekt in de basis vaak ten enenmale.
Over dit onderwerp ga ik een andere keer meer schrijven.

Kinderen met autisme hebben dezelfde grenzen nodig als kinderen zonder autisme, maar met deze verschillen:
- dat je wellicht 100 keer moet herhalen
- dat je de tijd moet nemen om in woord en in beeld deze grenzen vast te leggen
- dat je consequenties moet aanvaarden als het kind toch (wetend of onwetend, bewust of onbewust) over jouw gestelde grenzen heengaat
- dat je je taal aan moet passen om dingen duidelijk te maken

kortom, de aanpak is anders.

Wat bij ons erg goed werkt zijn de 'begrensde keuzemogelijkheden'. Ik noem dit bewust 'begrensd', want het kind krijgt de keuze, maar jij houdt de regie.
Bijvoorbeeld: je wilt dat je kind om 21 uur gaat slapen en geeft hem de keuze: om 20.30 uur naar bed en nog een half uurtje lezen óf om 21 uur naar bed en gelijk de lamp uit.
De keuze die je kind maakt is voor jou niet belangrijk, het uiteindelijke doel wel, nl. dat het om 21 uur gaat slapen.
Het kind krijgt het gevoel 'gezien' te worden, er wordt niet klakkeloos over hem beslist, én groeit in zijn zelfvertrouwen doordat het zelf een keuze kan en mag maken.

Deze manier van opvoeden vraagt wel wat van ouders,
maar je krijgt er ook wat voor terug, nl. harmonie en zelfvertrouwen.

Als laatste wil ik nog wat zeggen over jouw grenzen als opvoeder. Want tot nu toe hebben we het gehad over grenzen van buitenaf, bewust gesteld of al in de situatie aanwezig.
Ieder mens is begrensd, ieder mens heeft grenzen: aan zijn energie, aan zijn mogelijkheden en aan zijn geduld. En die grenzen zijn voor ieder individu anders. Soms weet je je grenzen, soms moet je er met vallen en opstaan achter komen.


Want eerlijk is eerlijk, voordat je kind leert om jouw grenzen te accepteren, moet het kind eerst wel bijna volwassen zijn. En ik denk dat als je een kind met autisme hebt, je je leven lang je eigen grenzen moet blijven aangeven.
Ook hierin geldt: wees duidelijk en bespreek open en eerlijk wanneer je kind in jouw grensgebied komt. Laat het niet zo zijn dat er te vaak voetstappen óver jouw grens gaan, want die tol zal je zelf moeten betalen.


Over grenzen gesproken: voor nu was het goed om zonder Timo in Londen te zijn. Ons energiepijl is weer iets omhoog gegaan en we hebben wat frisse energie opgebouwd.

Want: opvoeden van een kind met autisme is topsport!

Liefs van Henny


Geen opmerkingen:

Een reactie posten