maandag 10 oktober 2016

Autisme burn-out

Deze keer maak ik even een uitstapje naar de wereld van volwassenen. Ik las onlangs een een artikel over een uit Amerika overgewaaide term: 'Autistic burn-out'. Burn-out verschijnselen die leiden tot het stellen van de diagnose autisme. 



Autisme wordt steeds vaker bij ouderen vastgesteld. Niet omdat het vaker voorkomt dan vroeger, maar omdat er meer aandacht voor is. In Nederland zijn er naar schatting 85.000 45-plussers met een vorm van autisme. Vermoedelijk heeft meer dan de helft van hen nooit de juiste diagnose gekregen. Dat komt omdat twee derde van de mensen met autisme normaal- tot hoogbegaafd is.


Zij kunnen zich over het algemeen redelijk goed aanpassen aan hun omgeving.
Daarom blijft juist bij deze groep autisme vaak lang onontdekt.

Onze samenleving wordt drukker en veeleisender. Kantoortuinen, multitasken, netwerken, combi's werken/gezin, ... noem maar op.
Mensen met autisme vinden omgang met anderen lastig, omdat ze zich moeilijk kunnen inleven in de gevoelens en verwachtingen van een ander. Het ontbreekt hen aan sociale voelsprieten die vertellen hoe je van nature met elkaar omgaat. Daardoor kunnen ze nogal eens bot uit de hoek komen. Je zou het ook 'een gebrek aan verbinding' kunnen noemen.
Het gevolg is dat ze zich een vreemde eend in de bijt, en soms erg eenzaam voelen. Bovendien nemen mensen met autisme taal vaak heel letterlijk. Daardoor missen ze een achterliggende boodschap of begrijpen ze een grapje niet. Een gebrek aan verbeelding zorgt er verder voor dat ze in theorie vaak precies weten hoe iets moet, maar dat het hen in de praktijk niet lukt. En bij sommige vormen van autisme is er ook nog sprake van stereotiep of rigide gedrag, bijvoorbeeld moeite met veranderingen of alles op een vaste plaats moeten zetten.
Ook het scheiden van hoofd- en bijzaken is lastig. Een boekenkast is voor niet-autisten een kast met boeken. Iemand met autisme ziet elk boek. Als er tien stoelen naast elkaar staan, registreren anderen een groep van tien stoelen. Iemand met autisme registreert elke stoel apart. Met als gevolg een chaos in het hoofd, een soort kortsluiting.



Vaak leidt het tot gepieker, mensen met autisme denken enorm veel. Sommigen reageren boos of zelfs agressief. Anderen keren zich juist naar binnen en sluiten zich van de buitenwereld af. In alle gevallen is het lastig om mee om te gaan, voor de mensen met autisme zelf én voor hun naasten.
Zelfs als het wel lukt om in het gezin of op het werk mee te draaien, hebben mensen met autisme het meestal behoorlijk zwaar. Ze voelen zich vaak eenzaam en onbegrepen. Ook worden ze regelmatig geteisterd door schuldgevoelens en onzekerheid. Ze voldoen immers nooit aan de verwachtingen van de omgeving en zijn altijd 'anders', al begrijpen ze in eerste instantie zelf niet goed waarom.
Angst, depressie en overbelasting (burn-out) zijn het gevolg: 40 tot 50 procent van de mensen met autisme krijgt daar last van.



Volgens Annelies Spek, klinisch psycholoog en onderzoeker bij GGZ Eindhoven, is het gelukkig niet alleen maar kommer en kwel. "Mensen met autisme hebben vaak unieke talenten. Eén op de twintig heeft een absoluut gehoor, tegenover één op de tienduizend mensen zonder autisme. Ook prachtig tekenen, scherp analyseren en goed programmeren komen bij autisten bovengemiddeld veel voor."


Zo heeft ieder uniek mens zijn gaven en talenten.
Niemand op deze wereld is hetzelfde.
Het is lastig om te ontdekken wie je bent, maar tevens is het ook een uitdaging.
En ook zo belangrijk, want wandelen in je bestemming,
geeft enorm veel voldoening en energie.

Wat is het onmisbaar dat er een netwerk van mensen om deze mensen heen staat. Dat we hen niet laten vallen, dat we betrokken blijven. Maar evengoed is het belangrijk dat de betrokkenen, de volwassene die vastloopt en zich herkent in bovenstaande, zich laat diagnosticeren. Het levert zoveel opluchting, begrip en zelfinzicht op. En ja, dat laatste is een lastig punt voor mensen met autisme. Maar je een levenlang 'anders' voelen en niet weten waar het aan ligt, leidt tot grotere eenzaamheid en depressie. Tijdig aan de bel trekken, openheid met betrekking tot je psyche en enorm veel geduld en begrip. Onmisbare ingrediënten om een burn-out te voorkomen of om er redelijk van te herstellen.

En voor de opvoeders van een kind of kinderen met autisme geldt eigenlijk hetzelfde: niet net doen alsof er niks aan de hand is, het niet eerst laten escaleren. Of je kind eerst volwassen laten worden en vervolgens het zelf laten ontdekken hoe het vast loopt... Nee, maak gebruik van de openheid over autisme, van de mogelijkheden van onderzoek, van de hulpverlening.


En geef zo ieder uniek kind een unieke kans in onze samenleving.
"Jij in jouw klein hoekje, en ik in 't mijn!"

Liefs van Henny

4 opmerkingen:

  1. Ook mensen met adhd hebben last van the circle of overwhelm. Mooi en helder geschreven. Dank je wel.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Kan ik me indenken Aritha. Dank voor je aanvulling.

      Verwijderen