maandag 14 november 2016

Feestdagen of overprikkeling?

Wat een feestmaand moet zijn, betekent voor kinderen met autisme vaak een maand vol stress en huilbuien. De oorzaak? Veel te veel onduidelijkheid en veel te veel prikkels. Hierdoor kan het kind niet meer adequaat op nieuwe prikkels reageren en bij een teveel aan prikkels kan het kind niet meer goed nadenken en handelen. En als het overprikkeld is, wordt hij/zij sneller overspoeld door emoties. Het kind kan dan moeilijk- of ongewenst gedrag gaan vertonen.

En zo is het cirkeltje rond en is de feestmaand veranderd in een stressmaand.
Zowel voor kind als ouders.

Is die stress, die onrust te voorkomen? Ten dele wel, door helderheid en duidelijke afspraken. En ook door het kind zoveel mogelijk erbij te betrekken.


Het begint al met het verzetten van de klok. Zomertijd wordt wintertijd. Het bioritme van een gevoelig kind (en dat zijn kinderen met autisme) moet enorm wennen aan dit tijdsverschil. Een uur later naar bed is helemaal geen feestje, want moe = moe. En een uur langer slapen is verre van grappig, want wakker = wakker. Maar goed. Na zo'n twee weken is de inwendige klok wel verzet.

Plotseling worden ook de dagen donkerder en kouder. Wat kan een kind enorm moeten omschakelen van dunne kleding naar dikke kleding, van zonder-jas naar winter-jas. Soms is het nodig om de zomerkleding in de wasmachine te stoppen en het daar voorlopig te laten. Met de mededeling: "nee, nu moet je toch echt je trui aan doen, want je T-shirt is in de was." Wat overigens ook goed werkt bij het omschakelen van jas en schoenen.

Dan liggen vervolgens de pepernoten al in de winkel zodra zwemkleding en buitenspeelgoed opgeruimd zijn. Dus véél te vroeg! En mét de pepernoten komt het sfeertje van cadeautjes, zwarte pieten, strenge sinterklazen en wat al niet meer. Leuk, onschuldig, maar o zo spannend voor kwetsbare en onzekere kinderen.

We kunnen die pepernoten nog even buiten de deur houden, maar ontkomen niet aan de speelgoedgidsen die vanzelf op de deurmat vallen. Ik heb ze wel eens weggemoffeld. Want wat leuk moet zijn, was hier in huis helemaal niet leuk. Het was zelfs vreselijk... want álles wat in zo'n gids staat is leuk...

En wat ik leuk vind, wil ik hebben.
En het woordje 'misschien' komt niet in m'n woordenboek voor!

Dus beginnen we al vroeg met het maken van een verlanglijstje. Een maximaal aantal dingen en spreek gerust een bedrag af. Zo kader je het in en vallen er vanzelf mogelijkheden af.
Er zijn talloze hulpmiddelen te downloaden. Denk aan de aftelkalender voor pakjesavond of de adventskalender (ook een soort aftelkalender, al dan niet met chocolaatjes). Jarenlang hebben zulke aftelkalenders bij ons aan de koelkast gehangen. En het heeft altijd supergoed gewerkt.
Maak ook pakjesavond voorspelbaar en vertel de regels. Hoe vieren we het, wie mag de cadeaus uitdelen of geef je ieder alvast een cadeau? Hoe gaat gaan we beginnen en wordt er op de deur geklopt of mogen ze de zak in huis gaan zoeken?
En wat ik wel eens van iemand gehoord heb, maar zelf nooit toegepast, is van tevoren vertellen wat er in de cadeautjes zit. Of zelfs samen met je kind de cadeautjes gaan kopen. Voor mensen zonder autisme lijkt het dat het leuke er dan juist vanaf gaat. Maar voor kinderen met autisme wordt het feestje dan pas leuk, want die vervelende alles blokkerende spanning, gaat er vanaf!

Er zijn ook mooie boekjes te koop, zoals "Sint, wie ben ik?". Met dit boekje is ernaar gestreefd op een toegankelijke manier uit te leggen hoe een kind met autisme zomaar het spoor bijster kan raken, met name rond Sinterklaas, kerst of verjaardagen.

En vervolgens: alle lichtjes in onze huiskamers en de winkelstraten met versieringen, muziek die opeens in de winkelstraat te horen is... dit geeft allemaal extra prikkels. Nieuwe kleren voor de kerst, speciale ontbijtjes en maaltijden, familie die op bezoek komt of het gezin gaat zelf ergens naar toe om de feestdagen te vieren. Al met al gaat alles anders dan de andere 11 maanden van het jaar. En daar hebben onze kinderen met autisme (en ADHD) last van.

Onze ervaring (door schade en schande geleerd): geef als gezin je grenzen aan.

Je kinderen komen op de eerste plaats, wat anderen ervan zeggen of denken is van minder belang. Jij kunt de vruchten plukken (lees: onhandelbaar gedrag corrigeren) van alle drukte, terwijl familieleden of vrienden dan allang relaxed uitbuiken.

Dus bekijk de kerstdagen vanuit de ogen van je kind.
Wat is leuk, wat is haalbaar, hoe houden we het gezellig?


Over kerstviering schrijf ik een andere keer meer.

Liefs van Henny









6 opmerkingen:

  1. Oh houd op schei uit, kan niet wachten tot het weer Januari is. Wat een drama maand.

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Wij vieren alleen Kerst (met cadeautjes) en rond vijf december gewoon wat lekkers. Dat is wel helpend. Komt bij dat we tussen 2 en 15 december twee verjaardagen hebben ;-)
    Geen extra last voor de autisten. Wel voor de ADHD-ers :-)

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Mooi! Zo geef je duidelijk je grenzen aan en heb je een veel betere tijd met elkaar.

      Verwijderen
  3. Goede tips Henny. Ik heb ook gehoord dat het voor kinderen met autisme ook een raadsel is wanneer Sinterklaas weer weg is. De intocht wordt groots gevierd, maar waar blijft Sint na 5 december?

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Dat is ook allemaal veel te raadselachtig. Ik had eigenlijk ook nog wel een alinea kunnen schrijven aan de 'onzin van het geloven in Sinterklaas'. Het neemt zo enorm veel spanning weg als je van jongs af aan duidelijk bent in 'het niet bestaan van Sinterklaas'. Lijkt misschien wat minder romantisch, maar juist voor deze kinderen is het helpvol.

      Verwijderen